ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਤਾਂ, ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾ ਬਣਾਉਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ੍ਯ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਬਕਾਇਦਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਸਾਰੂ ਅਪੀਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਚਿੰਤੁਤ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਉਸਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਉਲੰਘਣ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੰਡ ਹੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਫੁੱਟ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਬਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਜਟਿਲ ਮਸਲੇ ਵੱਲ ਉਚੇਚਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਅਪੀਲਾਂ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ ਤੇ ਆਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ। ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਠਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਜਿਹਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਇਸ ਲਈ ਵੱਧ ਫੁੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਿੱਜੀ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਟਰੱਸਟਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਚੱਲ ਪਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਾੜੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਕਾਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਜਾਤਾਂ, ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਿਰਫ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਸਿਰਫ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਚੇਚੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ।
-ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
