



ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਬਦਲ ਜਾਣ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਵਾਰਥ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿਚ ਪਿਸਣ ਲੱਗ ਜਾਣ ਤੇ ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਿੱਧਰੇ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਮਿਲਣ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਗਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੂੰਹ ਬੋਲਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਤਦਬੀਰ ’ਤੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚੋਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੋਹ ਪਿਆਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਸਵਾਰਥ ਹੀ ਭਾਰੂ ਹੈ। ਮਰ ਗਏ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਂਵਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਗਾਹੇ ਬਗਾਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ’ਤੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦੇ । ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਿਆਰ , ਮੋਹ ਦੀ ਤੰਦ ਤਾਣੀ ਦੀ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਡੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਤੰਦ ਤਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਮਾਂ , ਪਿਉ, ਭੈਣ , ਭਰਾ , ਧੀਆਂ, ਪੁੱਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਅੱਜ ਹਰ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸਵਾਰਥ ਦੀ ਬੋਅ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਖਾਤਰ ਦੂਜ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਹੀ ਪੱਖ ਮਾੜਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਤੰਗ ਦਿਲੀ ਨੇ ਥਾਂ ਮੱਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ । ਢੌਂਗ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਾਂ ਕਹਿ ਦੇਈਏ ਕਿ ਹੱਸਦਿਆਂ ਨੂੰ ਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ , ਇਹ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਜਾਰਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲ ਰਹੇ ਹਨ । ਜਿਵੇਂ ਬਾਜਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਕਦੀ ਚੀਜ਼ ਖਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਹਿਮੀਅਤ ਜੀਰੋ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਅੱਜ ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਨ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਤਲੇ, ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਤੇ ਸੱਚਾ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਂਅ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲਓ ਤੇ ਕੰਮ ਨਿਕਲਣ ਤੇ ਵਗਾਹ ਮਾਰੋ, ਇਹ ਹੀ ਹਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਂਅ ਦੀ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਖਰੀਦੋ ਤੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰੋ। ਜਿਹੜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਾਨ ਵਾਰ ਦਿਆਂਗਾ , ਪਰ ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ। ਜਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਤੇ ਉਹ ਕੌਣ , ਇਸ ਸੱਚ ’ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ। ਸੱਚ ਕਹਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਉਹ ਜ਼ਮਾਨੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਸੀ , ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਪਾਕਿ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ , ਜਦੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ , ਮਾਂ ਤੇ ਧੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ । ਸਾਂਝੀਆਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਹਨ ਪਰ ਸਿਰਫ ਸਵਾਰਥ ਲਈ । ਜਦੋਂ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਸਾਂਝੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਿਉ ਪੁੱਤਾਂ ਦਾ ਸਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਇਕ ਸਵਾਰਥ ਲਈ , ਉਹ ਸਰਵਣ ਪੁੱਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਜਿਹੜੇ ਵਹਿੰਗੀਆਂ ’ਚ ਮਾਂ ਪਿਉ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਜੰਗਲੀ ਨਿਕਲ ਗੇ, ਅੱਜ ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਹਿੰਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ , ਤੇ ਭਰਾ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਹੁੰ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤਹਿਤ 6 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕੇਂਦਰੀ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ। ਇਹ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲ ਨੇ : ਸਰਹੱਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ-ਬੀ ਐਸ ਐਫ਼, ਕੇਂਦਰੀ ਸਨਅਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ-ਸੀ ਆਈ ਐਸ ਐਫ਼, ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਬਲ-ਸੀ ਆਰ ਪੀ ਐਫ਼, ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤਨ ਸਰਹੱਦੀ ਪੁਲਿਸ ਆਈ ਟੀ ਬੀ ਪੀ, ਸ਼ਸਤਰ ਸੀਮਾ ਬਲ ਐਸ ਐਸ ਬੀ ਤੇ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਬੀ ਐਸ ਐਫ, ਐਸ ਐਸ ਬੀ ਤੇ ਆਈ ਟੀ ਬੀ ਪੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਜਦਕਿ ਸੀ ਆਰ ਪੀ ਐਫ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਨ-ਅਮਾਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲ ਹੈ। ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਭਾਰਤ ਮਿਆਮਾ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਵੱਲੋਂ 19 ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ 766 ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਇਸ ਵੇਲੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਭਾਰਤ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਰਾਟੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿੱਪ ਜਿੱਤੀ। ਬੀ ਐਸ ਐਫ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1965 ਵਿੱਚ 25 ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਰੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀਆਂ 173 ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ, 5 ਵੱਡੇ ਸਿੱਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ, 11 ਸਹਾਇਕ ਸਿੱਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਤੇ 3 ਛੋਟੇ ਸਿੱਖਲਾਈ ਅਦਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਨੇ। ਬੀ ਐਸ ਐਫ ਵਿੱਚ ਅਮਲੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2 ਲੱਖ 43 ਹਜ਼ਾਰ 161 ਹੈ। ਬੀ ਐਸ ਐਫ਼ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਖ਼ੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸਰਹੱਦ ਉੱਪਰ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਤੇ ਫਲੱਡ ਲਾਈਟਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੀ ਐਸ ਐਫ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗ¦ਿਗ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰੋਂ ਘੁਸਪੈਠ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬਾਖੂਬੀ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸ ਵੱਲੋਂ 43 ਸਮਗਲਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ 3 ਹਜ਼ਾਰ 781 ਘੁਸਪੈਠੀਏ ਕਾਬੂ ਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ 349 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮੁਲ ਦੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸੀ ਆਈ ਐਸ ਐਫ਼ 1969 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ 59 ਘਰੇਲੂ ਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ, 86 ਵੱਡੇ ਸਨਅਤੀ ਉੱਦਮਾਂ ਸਣੇ 307 ਸਨਅਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਬਲ ਵੱਲੋਂ ਮਹੱਤਪੂਰਨ ਸਨਅਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੱਖੋਂ ਵੰਗਾਰਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੀ ਆਰ ਪੀ ਐਫ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ 226 ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ, 2 ਕਰੋਪੀ ਪ੍ਰਬੰਧ, 3 ਮਹਿਲਾ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਤੇ 10 ਕਮਾਂਡੋ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨੇ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਡਿਊਟੀ ਗਰੁੱਪ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੀ ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਲੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2 ਲੱਖ 96 ਹਜ਼ਾਰ 752 ਹੈ। ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ਼ ਨੇ 83 ਨਕਸਲੀ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ 282 ਨਕਸਲੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 692 ਬੰਬ ਨਕਾਰਾ ਕੀਤੇ। ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਪੁਲਿਸ ਬਲ 1962 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਹਮਲੇ ਮਗਰੋਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੱਲੋਂ ਕਰਾਕੁਰਮ ਦਰੇ ਤੋਂ ਜੀਚਾਪਲਾ ਤੱਕ 3 ਹਜ਼ਾਰ 488 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ¦ਬੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਪਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆਈ ਟੀ ਬੀ ਪੀ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਸਤਰ ਸੀਮਾ ਬਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ 1962 ਦੇ ਚੀਨੀ ਹੱਲੇ ਮਗਰੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 67 ਹਜ਼ਾਰ 29 ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰੁੱਖਿਆ ਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਐਮ.ਐਮ. ਸ਼ਰਮਾ,
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤਹਿਤ 6 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕੇਂਦਰੀ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ। ਇਹ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲ ਨੇ : ਸਰਹੱਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ-ਬੀ ਐਸ ਐਫ਼, ਕੇਂਦਰੀ ਸਨਅਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ-ਸੀ ਆਈ ਐਸ ਐਫ਼, ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਬਲ-ਸੀ ਆਰ ਪੀ ਐਫ਼, ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤਨ ਸਰਹੱਦੀ ਪੁਲਿਸ ਆਈ ਟੀ ਬੀ ਪੀ, ਸ਼ਸਤਰ ਸੀਮਾ ਬਲ ਐਸ ਐਸ ਬੀ ਤੇ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਬੀ ਐਸ ਐਫ, ਐਸ ਐਸ ਬੀ ਤੇ ਆਈ ਟੀ ਬੀ ਪੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਜਦਕਿ ਸੀ ਆਰ ਪੀ ਐਫ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਨ-ਅਮਾਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲ ਹੈ। ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਭਾਰਤ ਮਿਆਮਾ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਵੱਲੋਂ 19 ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ 766 ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਸਾਮ ਰਾਈਫ਼ਲਜ਼ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਇਸ ਵੇਲੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਭਾਰਤ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਰਾਟੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿੱਪ ਜਿੱਤੀ। ਬੀ ਐਸ ਐਫ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1965 ਵਿੱਚ 25 ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਰੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀਆਂ 173 ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ, 5 ਵੱਡੇ ਸਿੱਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ, 11 ਸਹਾਇਕ ਸਿੱਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਤੇ 3 ਛੋਟੇ ਸਿੱਖਲਾਈ ਅਦਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਨੇ। ਬੀ ਐਸ ਐਫ ਵਿੱਚ ਅਮਲੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2 ਲੱਖ 43 ਹਜ਼ਾਰ 161 ਹੈ। ਬੀ ਐਸ ਐਫ਼ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਖ਼ੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸਰਹੱਦ ਉੱਪਰ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਤੇ ਫਲੱਡ ਲਾਈਟਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੀ ਐਸ ਐਫ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗ¦ਿਗ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰੋਂ ਘੁਸਪੈਠ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬਾਖੂਬੀ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸ ਵੱਲੋਂ 43 ਸਮਗਲਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ 3 ਹਜ਼ਾਰ 781 ਘੁਸਪੈਠੀਏ ਕਾਬੂ ਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ 349 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮੁਲ ਦੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸੀ ਆਈ ਐਸ ਐਫ਼ 1969 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ 59 ਘਰੇਲੂ ਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ, 86 ਵੱਡੇ ਸਨਅਤੀ ਉੱਦਮਾਂ ਸਣੇ 307 ਸਨਅਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਬਲ ਵੱਲੋਂ ਮਹੱਤਪੂਰਨ ਸਨਅਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੱਖੋਂ ਵੰਗਾਰਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੀ ਆਰ ਪੀ ਐਫ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ 226 ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ, 2 ਕਰੋਪੀ ਪ੍ਰਬੰਧ, 3 ਮਹਿਲਾ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਤੇ 10 ਕਮਾਂਡੋ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨੇ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਡਿਊਟੀ ਗਰੁੱਪ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੀ ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਲੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2 ਲੱਖ 96 ਹਜ਼ਾਰ 752 ਹੈ। ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ਼ ਨੇ 83 ਨਕਸਲੀ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ 282 ਨਕਸਲੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 692 ਬੰਬ ਨਕਾਰਾ ਕੀਤੇ। ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਪੁਲਿਸ ਬਲ 1962 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਹਮਲੇ ਮਗਰੋਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੱਲੋਂ ਕਰਾਕੁਰਮ ਦਰੇ ਤੋਂ ਜੀਚਾਪਲਾ ਤੱਕ 3 ਹਜ਼ਾਰ 488 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ¦ਬੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਪਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆਈ ਟੀ ਬੀ ਪੀ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਸਤਰ ਸੀਮਾ ਬਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ 1962 ਦੇ ਚੀਨੀ ਹੱਲੇ ਮਗਰੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 67 ਹਜ਼ਾਰ 29 ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰੁੱਖਿਆ ਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਐਮ.ਐਮ. ਸ਼ਰਮਾ,
ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ,ਪੀ.ਆਈ.ਬੀ. ਜ¦ਧਰ
ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹਾ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਚੰਗੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਜਾਮਨੀ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ। ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਿਘਾਰ ਅਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਕੋਹੜ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਚਿੰਬੜਿਆ ਜਾਂ ਚੁੰਬੜਨ ਤੋਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਦਾ ਪਸਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਭੁੱਖਮਰੀ, ਨੰਗਪੁਣਾ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ, ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ, ਮਾਰਧਾੜ, ਕੁਰੱਪਸ਼ਨ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਅਜਾਰੇਦਾਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ, ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ, ਥਾਣਿਆਂ, ਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਰਾ ਅੱਜ ਪੂਰੇ ਜੋਬਨ ’ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਾਸੂਮ ਬਾਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਲੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਰੀ ਦਾ ਕਤਲ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਲੁੱਟਾਂ ਖੋਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦਾ ਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਦਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹੱਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨੋਕ ’ਤੇ ਜ਼ਖਮੀਂ ਕਰਕੇ ਲੁੱਟਾਂ ਖੋਹਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਸ, ਚੈਨੀਆਂ, ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣੇ ਲੁੱਟੇ ਖੋਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਜੇਕਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦਲੇਰੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਪਰਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਝਪਟਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਤੇ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਿਕਸ਼ੇ ’ਤੇ ਸਫਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਠਣ ਸਮੇਂ ਰਿਕਸ਼ੇ ਦੀ ਛੱਤਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਤਾਣ ਲਵੋ ਤਾਂ ਕਿ ਝਪਟਮਾਰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਸ ਅਤੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚੇਨੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਪਾ ਸਕਣ। ਰਿਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੇ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਰਸ ਦੀ ਪਕੜ ਤਣੀਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਪਰਸ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖੋ। ਪਰਸ ਨੂੰ ਬੈਠਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਪਰਸ ਵਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਝਪਟਮਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਆਵਾਜਾਈ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਹੋਵੇ ਹੀ ਨਾ, ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਮੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਹ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੋੜ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਝਪਟਮਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਵਾਲਾ ਬਰਾਬਰ ਲਿਆ ਕੇ ਪਰਸ ਜਾਂ ਚੈਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਥ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲਾ ਝਪਟਮਾਰ ਪਿੱਛੋਂ ਘਸੁੰਨਾਂ ਦੀ ਬੁਛਾੜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਝਪਟਮਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਿਕਸ਼ੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਿੱਗਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤੇ ਪਰਸ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁੰਨਮਸਾਨ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟਮਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਰਿਕਸ਼ੇਵਾਲਾ ਅਜਿਹੀ ਗਲੀ ਜਾਂ ਮੁਹੱਲੇ ਵੱਲ ਦੀ ਰਿਕਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਧਰ ਆਵਾਜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਰਿਕ
ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਰੁੱਧ ਰੌਲਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਸਟੰਟ ਹੈ। ਭਾਰਤੀਆ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਸਾਬਤ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਸੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਥੋਥੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ 14 ਮਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਪਿੱਛੋਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੈ।
ਝ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ
ਭਾਰਤੀਆ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਾਵੇਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਇੱਕ ਵੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ 1955 ਵਿੱਚ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਨਜਾਇਜ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਭਾਵੇਂ, ਅਮਰੀਕਾ, ਫਰਾਂਸ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਹੁਤੇ ਤਾਂ ਪੈਦਾ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦਾਦਿਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤਸੱਵਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ। ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਂ 58 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਰੌਲਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਝ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਾਬਾ ਡਾਕਟਰ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਬਦਲ ਲੈਣ। ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਖਲਾਕ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ। ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹੱਕ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਹੱਕ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਕਾਲ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਵੀ।
ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਕੇ ਵਡਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ ਦਵਾਈਆਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਦਿਲ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਦ ਖਾਣ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਲੋਰੀ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਘਬਰਾਉਣ ਸਮੇਂ ਸ਼ਹਿਦ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਰਜ ਦੀ ਦਵਾਈ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਠੰਢਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਦ ਸ਼ਰੀਰ ’ਤੇ ਪਈ ਜਲਣ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਮੱਲ੍ਹਮ ਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਸਿਰਫ ਜੀਭ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ , ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰੀਰ ’ਤੇ ਸਰਸ਼ਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਨ ਅਤੇ ਮਨ ਦੋਵੇਂ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਿਠਾਸ ਆਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲੂਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਚੁੰਬਕ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਲਾ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬਿਹਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਆਦ ਦਾ ਲੁਫਤ ਸਿਰਫ ਜੀਭ ਨਹੀਂ ਉਠਾਉਂਦੀ , ਸਗੋਂ ਇਹ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਕੰਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰੀ ਵਰਗਾ ਰਸ ਵੀ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਲਦਾ ਹੈ। ਬੋਲੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਿਰਫ ਕੰਨ ਹੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨੁਖ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਬੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੀਭ ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਤੇ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੰਤਰਮੁਗਧ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆਂ, ਸਸਤਾ ਤੇ ਸੌਖਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ ਬਖਸ਼ਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੋਣ ਅਸੀਂ ਆਪ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਜੀਭ ਨੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਭ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਮੂਹੋਂ ਕੱਢਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੂੰਹੋਂ ਫੁੱਲ ਕਿਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਬਾਗੋ ਬਾਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗੂੰ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੈਰ ਭਾਸ਼ੀ ਵੀ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਵਾਜਬ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮੀਂਹ ਪੈ ਕੇ ਹਟਿਆ ਸੀ। ਸੌਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਚੰਨ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਠੰਡੀ ਠੰਡੀ ਪੌਣ ਰੁਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਿੜਾਂ ’ਚ ਬੈਠੇ ਨੌਜਵਾਨ ਚੌਕੀਦਾਰ ਤੋਂ ਹੀਰ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਚੌਕੀਦਾਰ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਮਿਠਾਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਕੀਲ ਲਿਆ। ਨਹਿਰ ਦੀ ਪਟੜੀ ’ਤੇ ਸੈਰ ਕਰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰ ਫਟਾਫਟ ਪਿੰਡ ਆ ਟਪਕੀ। ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਹੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਚੌਕੀਦਾਰ ਨੂੰ ਚੋਖਾ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਦ ਗਦ ਹੋਇਆਂ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੁੱਤੇ ਸਿੱਧ ਹੀ ਕਬੂਲਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠਲਕਬਾਂੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ -ਫਲਣੈ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਫੁੱਲ ਕਿਰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਗੜੁੱਚ ਕਿਸੇ ਅਜਨਬੀ ਬਾਣਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅੰਦਰੋਂ ਬਿੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਮਨ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਝੂਮ ਉ¤ਠਦਾ ਹੈ। ਰੋਮ-ਰੋਮ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿੱਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਖਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਰੋਗ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਸਤਾ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਤਾਰੀਕਾ ਹੈ। ਅਨੰਦ, ਵਿਨੋਦ,
ਫਿਲਮ ‘‘ਸਾਡਾ ਹੱਕ’’
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ’ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਸਾਡਾ ਹੱਕ’ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ 10 ਮਈ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ । ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੱਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਬੈਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਸਾਡਾ ਹੱਕ’ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ । ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੁਲਜਿੰਦਰ ਸਿੱਧੂ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਦਿਨੇਸ਼ ਸੂਦ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨਦੀਪ ਬੇਨੀਪਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ, ਹਾਵ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਫ਼ ਝਲਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਸਾਡਾ ਹੱਕ’ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਲੰਮੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਹੈ । ਫਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ । ਯਾਦ ਰਹੇ ਕਿ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਬਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਉਡੀਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਹ ਫਿਲਮ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 26 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣੀ ਤੈਅ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ । ਫ਼ਿਲਮ ‘ਸਾਡਾ ਹੱਕ’ ਆਪਣੇ ਚੋਣਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਕਰਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ । ਫ਼ਿਲਮ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਕਾਲ਼ੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ । ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ । ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਫ਼ਿਲਮ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਬੈਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਫਿਰ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਰਿਵਿਊ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਮਾਮਲਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਪੈਰਵੀਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁੰਬਈ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ‘ਹਲਾਤ’ ਬਦਲ ਗਏ ਸਨ । ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ’ਤੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਪਾਬੰਦੀ ਦਾ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ । ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਿੱਟ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜੇ ਹਨ । ਹੁਣ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਏ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ 15 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕੱਟਿਆ ਹੈ । ਕੋਰਟ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਲੀਸ ਵੱਲੋਂ ਕੜੇ ਲਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸੀਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ, ਗੋਲੀ ਚੱਲੀ, ਸਰਕਾਰ, ਪੱਗ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਗਾਣੇ ‘ਹੁਣ ਨੀ ਰੁਕਣਾ ਜਾਗੋ’ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਇਸ ਫਿਲਮ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਕੁੱਲ ਬਜਟ ਸਿਰਫ ਦੋ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜਕੱਲ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ । ਇਹ ਸਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਤਜਰਬਾ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੂੰ 50 ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਓਨਾ ਤਜਰਬਾ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ
ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖ-ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼-ਮੁਕੱਤ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁਚੇ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਨੂੰ ਭੁਨਾਉਣ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਬਾਦਲ) ਵਲੋਂ ਜੋ ਮੋਰਚਾ, ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ, ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਨਸਾਫ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ, ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਨਿਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਖਤਮ ਕਰਵਾ ਲਏ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ‘ਦੰਮ’ ਤੋੜ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਨੇ ਦਮ ਤੋੜਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖ ਹਲਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਬਾਦਲ) ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਨਿਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਮੰਨਵਾਏ ਬਿਨਾਂ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਲੋਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਨਿਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਖਤਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਠੀਕਰਾ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਦੇ ਸਿਰ ਭੰਨਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਛੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਖਤਮ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਇਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਸੀ ਰੋਟੀਆਂ ਸੇਕਦੇ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਖਤਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਇਹ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਰਾਜਸੀ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਉਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਖਤਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪ ਵੀ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਵੱਲੋਂ ਜੂਸ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲਾਏ ਜਾਣ ’ਤੇ, ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਨਾਂਹ-ਨੁੱਕਰ ਕਰਨ ਦੇ ਪੀ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਅਕਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੋਸ਼-ਮੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅੰਦੋਲਨ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ‘ਨਾਟਕ’ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਉਂ ਹੀ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੋਸ਼-ਮੁਕੱਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਆਇਆ, ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਧੱਕਾ ਲੱਗਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੁੰਨਾਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਬਾਦਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੁੱਖੀਆਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਏ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮੋਰਚਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਕਦੀ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ, ਤੇ ਕਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਵਾਸ, ਕਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੋਠੀ ਆਦਿ ਪੁਰ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਕਦੀ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ। ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ-ਭੰਨਣ, ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਧੱਕਾ-ਮੁੱਕੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਨਾਲ ਖਬਰਾਂ ਛੱਪਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਤਨਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸਮਰਥਨ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਲਾਠੀ ਚਾਰਜ ਕਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਖਬਰਾਂ ਛਪਵਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਛਪਣ ਦਾ ਉਪ-ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਪ੍ਰੋ.ਸੁਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
ਮੈਡੀਕਲਜ਼ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵੀਂ ਦਵਾਈ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਵਾਈ ਦੀ ਖੋਜ ’ਤੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਉੱਪਰ ਆਇਆ ਖਰਚਾ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੇਟੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫਾ ਵੀ ਕਮਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ । ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਅਧੀਨ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਦਵਾਈ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਾਗਤ ਖਰਚ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇੰਜ ਹੀ ਜੈਨੇਰਿਕ (ਬੁਨਿਆਦੀ) ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਂਡਿਡ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆਂ ਵੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਂਡਿਡ ਦਵਾਈ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਜੈਨੇਰਿਕ ਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਿਡ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਸਰ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਮਾਮੂਲੀ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜੈਨੇਰਿਕ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਲਿੱਪ-ਪੋਚ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਅੱਧ ਤੱਤ ਦਾ ਵੱਧ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕਰਕੇ ਜੈਨੇਰਿਕ ਦਵਾਈ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਵਸੂਲਦੀਆਂ ਚਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਗੋਲਡ ਪਲੇਟਿੰਗ (ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੁਲੰਮਾ ਚਾੜ੍ਹਨਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਅਜਿਹੀਆਂ ‘ਗੋਲਡ ਪਲੇਟਿਡ’ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਤਪਾਦਨ ਖਰਚ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਉੱਪਰ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਨੀਤੀਗਤ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ । ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ ਹੈ । ਇਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਰਾਹੀਂ ਤੈਅ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਦਵਾਈਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀਆਂ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਹੈ । ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੁੱਲ 74 ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਲਕ ਡਰੱਗਜ਼ ਜਾਂ ਜੈਨੇਰਿਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਸਰਕਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਭਾਅ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਹੋਰਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਸੂਚੀਕ੍ਰਿਤ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਭਾਅ ਖ਼ੁਦ ਤੈਅ ਕਰਨ । ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਕਾਫੀ ਉੱਚਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ 10 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਨਵੀਂ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੋਰ-ਮੋਰੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ । ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ । ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਕਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿਰਫ 348 ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਭਾਅ ਰੈਗੂਲੇਟ ਕਰ ਸਕੇਗੀ । ਲਿਹਾਜ਼ਾ, ਬਿਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦਾ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਵੱਧ ਭਾਅ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ । ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ ਖਾਸਕਰ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ।
ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ (ਲਹਿੰਦੇ-ਚੜ੍ਹਦੇ) ਅੰਦਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1936 ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਯੂਨੀਸਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸਰ ਸਿਕੰਦਰ ਹਿਸਾਤ ਖਾਨ ਦੀ ਬਣੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਦਸੌਦਾ ਸਿੰਘ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਅਗਲੀ ਚੋਣ 1946 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਖਿੱਚਰ ਹਯਾਤ ਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਈ। ਦੇਸ਼ ਫਿਰਕੂ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਟੁੱਕੜੇ-ਟੁੱਕੜੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੰਡ 1947 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਸ. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀ ਥਾਂ ਸ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਸਾਲ 1947 ਦੀ ਮਿਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 5 ਸਾਲ ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ, ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਆਦਿ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ’ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਏ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਹੀ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ 1950 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ। 1952 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ। (ਪੰਜਾਬ ਲਈ) ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਅਤੇ ਪੈਪਸੂ (ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਸੂਬਾ ਸੀ) ਵੱਲੋਂ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੇ। ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਇੱਕਲਾ ਪੈਪਸੂ ਅਜਿਹਾ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਮਤ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਿਆ। ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਕਮਿਊਨਸਟ, 2 ਜਨਸੰਘੀ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੇ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਤੀ 15.08.1947 ਤੋਂ 13.04.1949 ਤੱਕ ਡਾ. ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਭਾਰਗਵ, ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਭੀਮ ਸੈਨ ਸੱਚਰ 04.04.1949 ਤੋਂ 18.10.1949 ਤੱਕ ਮੁੜ ਡਾ. ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਭਾਰਗਵ 09.10.1949 ਤੋਂ 20.06.1951 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। ਮਿਤੀ 20.06.1951 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਮੁੜ ਭੀਮ ਸੈਨ ਸੱਚਰ 10.04.1952 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਮਿਤੀ 07.06.1954 ਨੂੰ ਭੀਮ ਸੈਨ ਸੱਚਰ ਫਿਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਫਿਰ 24.01.1956 ਨੂੰ ਸ. ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ ਹੋਇਆ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਲੀਡਰ ਕਰਨਲ ਰਘਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹੁੰ ਚੁਕਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਚੋਣ ਸਮੇਂ ਬਹੁਮਤ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਰ ਗਈ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਓ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਸਪੀਕਰ ਬਣੇ। ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਕਰਨਲ ਰਘਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਦ ’ਤੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਐਨੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਸਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ। ਜਦੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਦੇ ਹੱਥ ਸੀ। ਗ਼ੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਣਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਹੋੜ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਅਖੀਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਬੂਰ ਪਿਆ ਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਕੁਲੀਸ਼ਨ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ। ਸਾਲ 1948 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪੈਪਸੂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ ਬਣੇ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਜੈਲ ਸਿੰਘ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਉਦੋਂ ਪੈਪਸੂ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਨਾਭਾ,ਜੀਂਦ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ, (ਮੁਸਲਮ ਰਿਆਸਤ) ਅਤੇ ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ। ਸਾਲ 1956 ਵਿੱਚ ਪੈਪਸੂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ
